A Raia imaxinaria, a fronteira entre dúas realidades


Raia é o que comunmente se coñece como a fronteira entre Galicia e Portugal. Considérase unha das fronteiras máis antigas de Europa e ten un percorrido de 250 quilómetros de lonxitude. Verín e Tui foron as dúas principais portas entre Galicia e Portugal; do outro lado estaban Valença e Chaves. Este territorio acadou especial importancia durante os anos da posguerra, cando o contrabando foi o medio de vida de moitos galegos arraianos.

Para facer un pouco de historia, non foi ata o ano 1864 cando o Tratado de Límites entre España e Portugal (ou Tratado de Lisboa) estableceu a delimitación territorial para cada país. Este Tratado era revisado cada ano nun encontro entre os 17 alcaldes ourensáns e os 7 portugueses que conformaban a “liña imaxinaria” do bordo entre Galicia e Portugal. Algunhas vilas situadas na liña, como Souteliño da Raia (pertencente a Galicia) e Cambedo ou Lamardarcos (na beira portuguesa) quedaron divididas por esa “raia imaxinaria” e poboadas por unha mestura de falantes de ambos os dous países.

Pouca xente sabe da existencia dun concello que actuou á marxe do Tratado e que non se adheriu nin a Galicia nin a Portugal ata comezos do século XX: o Couto Mixto. Este misterioso territorio, do que moitos fregueses aínda falan, pasouse a denominar Calvos de Randín e pertence á provincia de Ourense. Chamado comunmente “O Pais dos Mixtos”, gozaba de moitos privilexios, xa que non pagaba impostos, o comercio era libre (ausencia de aduanas) e non había servizo militar. O programa Desde Galicia para el mundo documenta a historia deste misterioso lugar, recollendo testemuños dos habitantes e recompilando datos históricos da época.

O intercambio lingüístico entre os dous países saliéntase en diversos estudos e teses. Un dos máis recentes, feito polo Consello da Cultura Galega e publicado no ano 2013, é Lingua e identidade na fronteira galego-portuguesa. O estudo fala dunha “especificidade e variedade lingüística” dos habitantes de 21 localidades situadas nos concellos ourensáns de Lobios, Muíños, Calvos de Randín, Baltar, Cualedro, Monterrei, Oímbra, Verín e Vilardevós.

As fronteiras amósanse coma liñas divisorias, pero debemos contemplalas como espazos de sinerxía, convivencia e intercambio cultural. Espazos onde se crea unha cultura con trazos comúns dos dous lugares. Hoxe aínda persisten trazos das linguas nun lado e noutro, que cohabitan de xeito natural. Porque Portugal e Galicia non deixan de estar separadas por unha raia imaxinaria.

O Miño, a outra raia, pero húmida, que hai entre Galicia e Portugal [Foto: Mimiá]

O Miño, a outra raia, pero húmida, que hai entre Galicia e Portugal [Foto: Mimiá]

Deixar un Comentario

O teu enderezo electrónico non se publicará Os campos obrigatorios están marcados con *

*